Επικοινωνία

Πρόωρος τοκετός & ρήξη υμένων: Αίτια, συμπτώματα & θεραπεία | GynDocs

Η εγκυμοσύνη είναι ένα ταξίδι που ιδανικά διαρκεί 40 εβδομάδες. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, το μωρό βιάζεται να έρθει στον κόσμο νωρίτερα. Στο μαιευτικό ιατρείο GynDocs, κατανοούμε ότι ο όρος “πρόωρος τοκετός” μπορεί να προκαλέσει άγχος και ανασφάλεια στους μελλοντικούς γονείς.


Στόχος μας είναι να σας οπλίσουμε με γνώση, ψυχραιμία και την πλέον σύγχρονη ιατρική φροντίδα. Η πρόοδος της μαιευτικής και της νεογνολογίας έχει βελτιώσει δραματικά την πρόγνωση για τα πρόωρα νεογνά, και η έγκαιρη παρέμβαση είναι το κλειδί για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Ορισμός

Ως πρόωρος τοκετός ορίζεται η έναρξη της διαδικασίας της γέννησης (τακτικές πρόωρες ωδίνες που προκαλούν αλλαγές στον τράχηλο) πριν τη συμπλήρωση των 37 εβδομάδων κύησης.


Μια συχνή και κρίσιμη κατάσταση που σχετίζεται με την πρόωρη γέννηση είναι η πρόωρη ρήξη των υμένων (PPROM – Preterm Premature Rupture of Membranes). Αυτό συμβαίνει όταν ο αμνιακός σάκος (“σπάνε τα νερά”) ρήγνυται πριν από την 37η εβδομάδα και πριν την έναρξη του τοκετού. Η PPROM ευθύνεται για το ένα τρίτο περίπου όλων των πρόωρων τοκετών.

Επιδημιολογία

Ο πρόωρος τοκετός αποτελεί τη σημαντικότερη αιτία νεογνικής νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως (εξαιρουμένων των συγγενών ανωμαλιών).

Υπολογίζεται ότι περίπου το 5% έως 10% των κυήσεων στην Ευρώπη καταλήγουν σε πρόωρο τοκετό.

Η πλειονότητα αυτών είναι “όψιμοι πρόωροι” (34-36 εβδομάδες), οι οποίοι έχουν εξαιρετική πρόγνωση.

Ένα μικρότερο ποσοστό αφορά κυήσεις κάτω των 32 εβδομάδων, όπου η ανάγκη για εξειδικευμένη μαιευτική παρέμβαση είναι επιτακτική.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Ο μηχανισμός του πρόωρου τοκετού είναι πολυπαραγοντικός. Συχνά δεν εντοπίζεται μία μόνο αιτία, αλλά ένας συνδυασμός παραγόντων.

1. Λοιμώξεις και φλεγμονή

Η λοίμωξη είναι ίσως ο πιο συχνός παράγοντας, ειδικά για τοκετούς πριν τις 30-32 εβδομάδες. Βακτήρια από τον κόλπο μπορούν να ανέλθουν στη μήτρα, προκαλώντας φλεγμονή στους υμένες και στο αμνιακό υγρό, μια κατάσταση γνωστή ως χοριοαμνιονίτιδα. Η φλεγμονή αυτή απελευθερώνει ουσίες (προσταγλανδίνες) που προκαλούν συσπάσεις και ρήξη των υμένων.

Η ανεπάρκεια τραχήλου είναι μια ανατομική ή λειτουργική αδυναμία του τραχήλου να κρατήσει την κύηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο τράχηλος ανοίγει ανώδυνα (χωρίς ωδίνες) στο δεύτερο τρίμηνο, οδηγώντας σε απώλεια της κύησης ή πολύ πρόωρο τοκετό.

Σε περιπτώσεις πολύδυμης κύησης (δίδυμα, τρίδυμα) ή πολυϋδράμνιου (υπερβολική ποσότητα αμνιακού υγρού), η μήτρα τεντώνεται υπερβολικά, γεγονός που μπορεί να πυροδοτήσει τους υποδοχείς του τοκετού νωρίτερα.

  • - Προηγούμενος πρόωρος τοκετός (ο ισχυρότερος προγνωστικός δείκτης).
  • - Κάπνισμα και χρήση ουσιών.
  • - Χαμηλός δείκτης μάζας σώματος (BMI).
  • - Στρες και βαριά σωματική εργασία.

Η αποκόλληση του πλακούντα ή ο προδρομικός πλακούντας μπορούν να λειτουργήσουν ως ερεθίσματα για την έναρξη συσπάσεων.

Συμπτώματα

Είναι ζωτικής σημασίας κάθε έγκυος να αναγνωρίζει τα προειδοποιητικά σημάδια, καθώς η ταχύτητα αντίδρασης παίζει καθοριστικό ρόλο. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

Πρόωρες ωδίνες: Ρυθμικές συσπάσεις της κοιλιάς (κάθε 10 λεπτά ή συχνότερα), που δεν υποχωρούν με την ξεκούραση.

Αίσθημα πίεσης: Έντονη πίεση χαμηλά στην πύελο, σαν το μωρό να “σπρώχνει” προς τα κάτω.

Πόνος στη μέση: Συνεχής, χαμηλός πόνος στην οσφυϊκή χώρα, διαφορετικός από τη συνηθισμένη κούραση.

Αλλαγή στις κολπικές εκκρίσεις: Αύξηση της βλέννας, εμφάνιση ροζ χρώματος ή αίματος.

Απώλεια υγρών: Απότομη ή σταδιακή ροή υγρού από τον κόλπο, που υποδηλώνει πρόωρη ρήξη των υμένων.

Διάγνωση

Καρδιοτοκογράφημα: Καταγράφουμε τη συχνότητα και την ένταση των συσπάσεων, καθώς και τον καρδιακό παλμό του εμβρύου.

Διακολπικό υπερηχογράφημα: Μετράμε το μήκος του τραχήλου. Ένας βραχύς τράχηλος (<25mm) πριν τις 32 εβδομάδες αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού.

Έλεγχος για ρήξη υμένων: Εάν υπάρχει υποψία διαφυγής υγρού, χρησιμοποιούμε ειδικά τεστ (όπως το τεστ αμνιακού υγρού ή το τεστ κρυστάλλωσης) και αποφεύγουμε την ψηλάφηση για να μειώσουμε τον κίνδυνο λοίμωξης.

Ινωδονεκτίνη (fetal Fibronectin – fFN): Ένα ειδικό τεστ κολπικού εκκρίματος. Εάν είναι αρνητικό, η πιθανότητα τοκετού τις επόμενες 7-14 ημέρες είναι εξαιρετικά χαμηλή (κάτω από 1%), γεγονός που μας επιτρέπει να αποφύγουμε άσκοπες νοσηλείες.

Θεραπεία

Η διαχείριση του πρόωρου τοκετού στοχεύει κυρίως στην παράταση της κύησης για όσο χρόνο χρειάζεται ώστε να βελτιστοποιηθεί η κατάσταση του εμβρύου. Οι πυλώνες της θεραπείας περιλαμβάνουν:

1. Τοκόλυση (αναστολή των ωδινών)

Χορηγούμε φάρμακα (τοκολυτικά) που χαλαρώνουν τη μήτρα και σταματούν προσωρινά τις συσπάσεις. Ο κύριος στόχος της τοκόλυσης δεν είναι να σταματήσει τον τοκετό επ’ αόριστον, αλλά να μας κερδίσει χρόνο (τουλάχιστον 48 ώρες) για την χορήγηση κορτικοστεροειδών.

Αυτή είναι η πιο σημαντική παρέμβαση. Σε κυήσεις μεταξύ 24 και 34 εβδομάδων, χορηγούμε στη μητέρα δύο δόσεις βηταμεθαζόνης. Τα στεροειδή περνούν τον πλακούντα και επιταχύνουν την παραγωγή επιφανειοδραστικού παράγοντα (surfactant) στους πνεύμονες του εμβρύου. Αυτό μειώνει δραματικά τον κίνδυνο συνδρόμου αναπνευστικής δυσχέρειας (RDS) και εγκεφαλικής αιμορραγίας στο νεογνό.

Για κυήσεις κάτω των 32 εβδομάδων, η ενδοφλέβια χορήγηση θειικού μαγνησίου πριν τον αναμενόμενο τοκετό έχει αποδειχθεί ότι προστατεύει τον εγκέφαλο του μωρού, μειώνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλικής παράλυσης.

Εάν υπάρχει πρόωρη ρήξη των υμένων, χορηγούμε προληπτικά αντιβιοτικά για να παρατείνουμε την κύηση και να προστατεύσουμε το έμβρυο από τη χοριοαμνιονίτιδα και τον στρεπτόκοκκο ομάδας Β.

Σε περιπτώσεις διαγνωσμένης ανεπάρκειας τραχήλου, μπορεί να τοποθετηθεί ράμμα στον τράχηλο (περίδεση) νωρίς στην εγκυμοσύνη για να τον κρατήσει κλειστό.

Πρόγνωση

Η πρόγνωση εξαρτάται απόλυτα από την εβδομάδα κύησης κατά τον τοκετό:

23-25 εβδομάδες (όρια βιωσιμότητας): Η επιβίωση είναι δυνατή αλλά συνοδεύεται από υψηλά ποσοστά επιπλοκών. Απαιτείται νοσηλεία σε μονάδα εντατικής νοσηλείας νεογνών (ΜΕΝΝ).

28-32 εβδομάδες: Πολύ καλά ποσοστά επιβίωσης (>90-95%) με τη σύγχρονη νεογνολογία.

>34 εβδομάδες: Η πρόγνωση είναι σχεδόν εφάμιλλη με αυτή των τελειόμηνων νεογνών.

Γιατί να επιλέξετε το μαιευτικό ιατρείο GynDocs

Η διαχείριση της απειλής πρόωρου τοκετού απαιτεί ταχύτητα, εμπειρία και ψυχραιμία.

Εξειδίκευση στην κύηση υψηλού κινδύνου: Η ομάδα μας έχει εκπαιδευτεί στη διαχείριση περίπλοκων μαιευτικών περιστατικών, ακολουθώντας τα πρωτόκολλα του ACOG και των Ευρωπαϊκών εταιρειών.

Προηγμένη τεχνολογία: Χρησιμοποιούμε υπερηχογράφημα υψηλής ευκρίνειας για τη μέτρηση του τραχήλου και Doppler για την παρακολούθηση της εμβρυϊκής ανάπτυξης σε πραγματικό χρόνο.

Δίκτυο φροντίδας: Συνεργαζόμαστε με τα καλύτερα μαιευτήρια που διαθέτουν άρτια εξοπλισμένες ΜΕΝΝ, διασφαλίζοντας ότι, αν χρειαστεί να γεννήσετε νωρίτερα, το μωρό σας θα έχει την καλύτερη δυνατή υποστήριξη.

Πρόληψη: Στο ιατρείο μας δίνουμε έμφαση στην πρόληψη, με τακτικό έλεγχο τραχήλου και καλλιέργειες κολπικού υγρού για την έγκαιρη ανίχνευση λοιμώξεων.

Συχνές ερωτήσεις (FAQs)

1. Αν σπάσουν τα νερά (πρόωρη ρήξη των υμένων), πρέπει να γεννήσω αμέσως;

Όχι απαραίτητα. Αν δεν υπάρχουν ενδείξεις λοίμωξης (χοριοαμνιονίτιδα) και το μωρό είναι πολύ μικρό, προσπαθούμε να παρατείνουμε την κύηση με αντιβίωση και παρακολούθηση, για να δώσουμε χρόνο στο μωρό να μεγαλώσει.

Δεν μπορούν να αποτραπούν όλες οι περιπτώσεις, αλλά ο έλεγχος παραγόντων κινδύνου (διακοπή καπνίσματος, θεραπεία λοιμώξεων), η προγεστερόνη σε γυναίκες με βραχύ τράχηλο και η συχνή παρακολούθηση μειώνουν σημαντικά τις πιθανότητες.

Είναι η χορήγηση κορτικοστεροειδών στη μητέρα. Είναι μια από τις πιο ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες στη μαιευτική. Οι παρενέργειες είναι ελάχιστες και το όφελος για την επιβίωση του μωρού τεράστιο.

Οι συσπάσεις Braxton Hicks είναι άρρυθμες, ανώδυνες και υποχωρούν αν περπατήσετε ή αλλάξετε θέση. Οι αληθινές πρόωρες ωδίνες είναι ρυθμικές, γίνονται πιο έντονες με την ώρα και δεν σταματούν με την ξεκούραση.

Η σύγχρονη ιατρική έχει απομακρυνθεί από την αυστηρή κατάκλιση, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο θρομβώσεων και μυϊκής ατροφίας χωρίς να αποδεικνύεται πάντα αποτελεσματική. Συνήθως συστήνουμε περιορισμό δραστηριοτήτων ανάλογα με την περίπτωση.

Υπάρχει αυξημένη πιθανότητα. Ωστόσο, γνωρίζοντάς το εκ των προτέρων, μπορούμε στην επόμενη κύηση να προχωρήσουμε σε προληπτική περίδεση τραχήλου στο 1ο τρίμηνο, με εξαιρετικά ποσοστά επιτυχίας.

Το θειικό μαγνήσιο χορηγείται ενδοφλέβια λίγο πριν τον τοκετό σε πολύ πρόωρα μωρά (<32 εβδομάδων). Λειτουργεί ως νευροπροστασία, σταθεροποιώντας τα αγγεία του εγκεφάλου του εμβρύου και μειώνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλικής παράλυσης.

Συνήθως συστήνουμε αποχή από τη σεξουαλική επαφή εάν υπάρχει διαγνωσμένος βραχύς τράχηλος, ιστορικό αιμορραγίας, πρόωρες συσπάσεις ή ρήξη υμένων, καθώς οι προσταγλανδίνες στο σπέρμα και ο οργασμός μπορούν να προκαλέσουν συσπάσεις.