Επικοινωνία

Λοιμώξεις στην Εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη είναι μια περίοδος μοναδικών αλλαγών για το γυναικείο σώμα. Καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται για να φιλοξενήσει και να αναπτύξει μια νέα ζωή, το ανοσοποιητικό σύστημα υφίσταται τροποποιήσεις που, ενώ είναι απαραίτητες για την αποδοχή του εμβρύου, μπορεί να καταστήσουν την έγκυο πιο ευάλωτη σε ορισμένες λοιμώξεις.

 

Στο μαιευτικό ιατρείο GynDocs, κατανοούμε ότι η λέξη «λοίμωξη» μπορεί να προκαλέσει ανησυχία. Ωστόσο, η γνώση είναι η καλύτερη άμυνα. Με την κατάλληλη πρόληψη, τον έγκαιρο έλεγχο και τη σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση, η συντριπτική πλειονότητα των κυήσεων εξελίσσεται ομαλά.

Ορισμός

Ως λοιμώξεις στην εγκυμοσύνη ορίζονται οι παθολογικές καταστάσεις που προκαλούνται από την εισβολή και τον πολλαπλασιασμό μικροοργανισμών (ιοί, βακτήρια, παράσιτα ή μύκητες) στον οργανισμό της εγκύου.

 

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτών των λοιμώξεων είναι ότι δεν επηρεάζουν μόνο τη μητέρα. Ορισμένοι μικροοργανισμοί έχουν την ικανότητα να διαπερνούν τον πλακούντα (κάθετη μετάδοση) και να προσβάλλουν το έμβρυο, προκαλώντας τη λεγόμενη συγγενή λοίμωξη. Άλλες λοιμώξεις μπορεί να μεταδοθούν στο νεογνό κατά τη διάρκεια του τοκετού (κάθετη μετάδοση κατά τον τοκετό) ή μέσω του θηλασμού.

 

Η βαρύτητα μιας λοίμωξης εξαρτάται από:

  • - Τον τύπο του παθογόνου.
  • - Το στάδιο της εγκυμοσύνης (ηλικία κύησης) κατά το οποίο συμβαίνει η μόλυνση.
  • - Την ανοσολογική κατάσταση της μητέρας (αν έχει αντισώματα από παλαιότερη λοίμωξη ή εμβολιασμό).

Επιδημιολογία

Οι λοιμώξεις αποτελούν μια από τις συχνότερες επιπλοκές της κύησης παγκοσμίως.

Οι αιδοιοκολπικές λοιμώξεις είναι εξαιρετικά συχνές, επηρεάζοντας έως και το 10-20% των εγκύων.

Ο κυτταρομεγαλοϊός (CMV) είναι η συχνότερη αιτία συγγενούς ιογενούς λοίμωξης, προσβάλλοντας περίπου το 0,5-2% των νεογνών στις ανεπτυγμένες χώρες.

Η τοξοπλάσμωση αφορά περίπου 1-10 ανά 10.000 γεννήσεις στην Ευρώπη, με τα ποσοστά να ποικίλλουν ανάλογα με τις διατροφικές συνήθειες.

Ο β΄ αιμολυτικός στρεπτόκοκκος (GBS) αποικίζει το 15-25% των υγιών γυναικών, αποτελώντας σημαντικό κίνδυνο για το νεογνό αν δεν ληφθούν μέτρα κατά τον τοκετό.

Αίτια - Οι κύριοι «ένοχοι»

Οι λοιμώξεις που μας απασχολούν περισσότερο στην μαιευτική συχνά ομαδοποιούνται με το ακρωνύμιο TORCH (Toxoplasmosis, Other, Rubella, CMV, Herpes), αλλά η λίστα είναι ευρύτερη.

Ιογενείς λοιμώξεις

Ερυθρά (Rubella)

Αν και σπάνια πλέον λόγω του εμβολιασμού, η ερυθρά στο πρώτο τρίμηνο μπορεί να προκαλέσει σοβαρότατες βλάβες (σύνδρομο συγγενούς ερυθράς – καταρράκτης, κώφωση, καρδιοπάθεια).

Μέλος της οικογένειας των ερπητοϊών. Συχνά ασυμπτωματικός στη μητέρα, αλλά μπορεί να προκαλέσει απώλεια ακοής και αναπτυξιακά προβλήματα στο έμβρυο.

Η πνευμονία από ανεμοβλογιά είναι σοβαρή για την έγκυο, ενώ η λοίμωξη του εμβρύου μπορεί να οδηγήσει σε δερματικές ουλές και ατροφία άκρων (σύνδρομο συγγενούς ανεμοβλογιάς).

Γνωστή και ως λοιμώδες ερύθημα. Μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αναιμία στο έμβρυο και ύδρωπα (συσσώρευση υγρού).

Ο κίνδυνος είναι μέγιστος αν η μητέρα αποκτήσει πρωτολοίμωξη (πρώτη φορά έρπη) λίγο πριν τον τοκετό, καθώς μπορεί να μεταδοθεί στο νεογνό κατά τη δίοδο από τον γεννητικό σωλήνα, προκαλώντας σοβαρή νεογνική λοίμωξη.

Αν και σπανιότερες, σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο αποβολής και πρόωρου τοκετού.

Ιοί που προσβάλλουν το ήπαρ. Ο κίνδυνος μετάδοσης στο μωρό είναι υπαρκτός (κυρίως στον τοκετό), αλλά διαχειρίσιμος.

Με τη σύγχρονη αντιρετροϊκή θεραπεία, ο κίνδυνος μετάδοσης από τη μητέρα στο παιδί έχει σχεδόν εξαλειφθεί (<1%), αρκεί να γνωρίζουμε την κατάσταση της μητέρας.

Βακτηριακές λοιμώξεις

Β΄αιμολυτικός στρεπτόκοκκος (GBS)

Ένα βακτήριο που συχνά ζει φυσιολογικά στο έντερο ή τον κόλπο χωρίς να προκαλεί συμπτώματα στην γυναίκα. Ωστόσο, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή πνευμονία ή μηνιγγίτιδα στο νεογνό τις πρώτες μέρες της ζωής του.

Τροφογενής λοίμωξη (από μη παστεριωμένα τυριά, αλλαντικά). Μπορεί να προκαλέσει αποβολή, ενδομήτριο θάνατο ή σοβαρή λοίμωξη στο νεογνό.

Σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα που, αν δεν θεραπευτεί, έχει καταστροφικές συνέπειες για το έμβρυο (συγγενής σύφιλη).

Μπορούν να προκαλέσουν πρόωρη ρήξη των υμένων, πρόωρο τοκετό και οφθαλμικές λοιμώξεις ή πνευμονία στο νεογνό.

Επικίνδυνος κυρίως για το νεογνό τους πρώτους μήνες της ζωής του.

Παρασιτικές λοιμώξεις

  • - Τοξοπλάσμωση: Προκαλείται από το παράσιτο Toxoplasma gondii (από γάτες ή ωμό κρέας). Μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλικές και οφθαλμικές βλάβες στο έμβρυο.

Αιδοιοκολπικές λοιμώξεις

  • - Περιλαμβάνουν μυκητιάσεις και βακτηριακή κολπίτιδα, οι οποίες, αν και συχνά ήπιες, πρέπει να θεραπεύονται για την αποφυγή πρόωρου τοκετού.

Συμπτώματα

Το «ύπουλο» χαρακτηριστικό πολλών λοιμώξεων στην εγκυμοσύνη είναι ότι μπορεί να είναι ασυμπτωματικές ή να παρουσιάζουν ήπια συμπτώματα που μοιάζουν με κοινό κρυολόγημα.

Στη μητέρα:

  • - Πυρετός και ρίγος (ενδεικτικό λιστερίωσης ή γρίπης).
  • - Εξανθήματα (ερυθρά, ιλαρά, ανεμοβλογιά, πέμπτη νόσος, σύφιλη).
  • - Διογκωμένοι λεμφαδένες (τοξοπλάσμωση, CMV, ερυθρά).
  • - Πόνος στις αρθρώσεις.
  • - Κολπικές εκκρίσεις με δυσάρεστη οσμή ή κνησμό (αιδοιοκολπικές λοιμώξεις).
  • - Ελκώδεις βλάβες στα γεννητικά όργανα (έρπης, σύφιλη).
  • - Συμπτώματα γρίπης (κόπωση, μυαλγίες).

Στο έμβρυο (μέσω υπερήχου)

  • - Καθυστέρηση της ανάπτυξης (IUGR).
  • - Πολυϋδραμνίο (αυξημένο αμνιακό υγρό) ή ολιγοϋδραμνίο.
  • - Ασβεστώσεις στον εγκέφαλο (Τοξοπλάσμωση, CMV).
  • - Ύδρωπας (συσσώρευση υγρού).

Διάγνωση

Η διάγνωση ξεκινά συχνά πριν καν εμφανιστούν συμπτώματα, μέσω του προληπτικού ελέγχου. Στο μαιευτικό ιατρείο GynDocs, ακολουθούμε αυστηρά πρωτόκολλα:

  • - Προγεννητικός έλεγχος (TORCH): Στο πρώτο τρίμηνο (ή και πριν τη σύλληψη), ελέγχουμε τα επίπεδα αντισωμάτων (IgG και IgM) για ερυθρά, τοξοπλάσμωση, CMV, σύφιλη, ηπατίτιδες και HIV.
  • - IgG θετικό: Δείχνει παλαιά λοίμωξη (ανοσία).
  • - IgM θετικό: Δείχνει πιθανή πρόσφατη λοίμωξη.
  • - Avidity Test: Σε περίπτωση θετικών IgM, ελέγχουμε την "παλαιότητα" της λοίμωξης.
  • - Έλεγχος GBS: Καλλιέργεια κολπικού επιχρίσματος μεταξύ 35ης και 37ης εβδομάδας.
  • - Υπερηχογράφημα Β' επιπέδου: Λεπτομερής έλεγχος της ανατομίας του εμβρύου για ενδείξεις συγγενούς λοίμωξης.
  • - Αμνιοπαρακέντηση: Αν υπάρχει ισχυρή υποψία λοίμωξης του εμβρύου (π.χ. σε πρωτολοίμωξη τοξοπλάσμωσης ή CMV), λαμβάνουμε αμνιακό υγρό για έλεγχο PCR (ανίχνευση του DNA του μικροβίου).
  • - Ειδικές εξετάσεις: Για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και αιδοιοκολπικές λοιμώξεις.

Θεραπεία

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο της λοίμωξης και στοχεύει στη μείωση του κινδύνου μετάδοσης στο έμβρυο ή στη θεραπεία της μητέρας.

Τοξοπλάσμωση: Χορήγηση ειδικών αντιβιοτικών (π.χ. σπιραμυκίνη) για τη μείωση της πιθανότητας μετάδοσης στο έμβρυο.

Έρπης (HSV) & ανεμοβλογιά (VZV): Χορήγηση αντιιικών φαρμάκων (π.χ. ακικλοβίρη) και σε περίπτωση έκθεσης σε ανεμοβλογιά, ειδικής ανοσοσφαιρίνης.

Β΄ αιμολυτικός στρεπτόκοκκος (GBS): Χορήγηση ενδοφλέβιας αντιβίωσης (πενικιλίνη) μόνο κατά τη διάρκεια του τοκετού για την προστασία του νεογνού.

Σύφιλη & χλαμύδια: Άμεση θεραπεία με τα κατάλληλα αντιβιοτικά.

HIV & ηπατίτιδα Β: Αντιιική αγωγή στη μητέρα και ειδικά μέτρα κατά τον τοκετό και μετά τη γέννηση (εμβολιασμός και ανοσοσφαιρίνη στο νεογνό για Ηπατίτιδα Β).

Κοκκύτης & γρίπη: Ο εμβολιασμός της εγκύου (μεταξύ 27ης-36ης εβδομάδας για τον κοκκύτη) είναι η καλύτερη “θεραπεία” μέσω της πρόληψης, καθώς μεταφέρει προστατευτικά αντισώματα στο μωρό.

Πρόγνωση

Η πρόγνωση ποικίλλει σημαντικά.

  • - Στις περισσότερες περιπτώσεις, ειδικά όταν η λοίμωξη διαγνωστεί έγκαιρα, η έκβαση είναι άριστη.
  • - Η λοίμωξη από τοξοπλάσμωση ή CMV νωρίς στην εγκυμοσύνη (1ο τρίμηνο) ενέχει μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών βλαβών στο έμβρυο σε σχέση με το 3ο τρίμηνο, αν και η πιθανότητα μετάδοσης είναι μικρότερη στην αρχή.
  • - Με την κατάλληλη προφύλαξη για τον GBS, ο κίνδυνος νεογνικής σήψης μειώνεται δραματικά.
  • - Ο εμβολιασμός (για γρίπη, κοκκύτη) προσφέρει εξαιρετική προστασία στο νεογνό τους πρώτους μήνες της ζωής του.

Γιατί να επιλέξετε το μαιευτικό ιατρείο GynDocs

Στο μαιευτικό ιατρείο GynDocs, η ασφάλεια της εγκυμοσύνης σας δεν αφήνεται στην τύχη.

Εξειδίκευση: Η ομάδα μας διαθέτει βαθιά γνώση της παθολογίας της κύησης και των λοιμώξεων.

Τεχνολογία: Χρησιμοποιούμε υπερήχους υψηλής ευκρίνειας (High Definition) για τον εντοπισμό ακόμα και των πιο λεπτών ενδείξεων εμβρυϊκής λοίμωξης.

Ολιστική φροντίδα: Από την προ-συλληπτική συμβουλευτική και τους εμβολιασμούς, μέχρι την παρακολούθηση κύησης υψηλού κινδύνου και τον ασφαλή τοκετό, είμαστε δίπλα σας με πρωτόκολλα βασισμένα στις τελευταίες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες.

Συχνές ερωτήσεις (FAQs)

1. Έχω γάτα. Κινδυνεύω από τοξοπλάσμωση;

Ο κίνδυνος είναι μικρός αν τηρείτε κανόνες υγιεινής. Μην αλλάζετε εσείς την άμμο της γάτας, πλένετε καλά τα χέρια σας και αποφύγετε την επαφή με αδέσποτες γάτες. Ο κυριότερος κίνδυνος προέρχεται από το ατελώς ψημένο κρέας και τα άπλυτα λαχανικά.

Ναι. Η γρίπη μπορεί να είναι σοβαρή για την έγκυο. Το εμβόλιο είναι ασφαλές σε οποιοδήποτε τρίμηνο.

Αν είναι πρωτολοίμωξη, υπάρχει κίνδυνος μετάδοσης στο έμβρυο. Θα παρακολουθήσουμε στενά το μωρό με υπερήχους και, αν χρειαστεί, αμνιοπαρακέντηση.

Γενικά ναι, εκτός αν υπάρχει ιατρική αντένδειξη. Ωστόσο, η χρήση προφυλακτικού προστατεύει από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα που μπορεί να βλάψουν την κύηση.

Είναι ένα μικρόβιο που μπορεί να περάσει στο μωρό κατά τη γέννηση. Η αντιβίωση στον τοκετό «καθαρίζει» προσωρινά το περιβάλλον εξόδου, προστατεύοντας το μωρό από σοβαρή λοίμωξη.

Αν υπάρχουν ενεργές βλάβες (φυσαλίδες) στα γεννητικά όργανα την ώρα του τοκετού, η καισαρική τομή είναι απαραίτητη για να προστατευτεί το μωρό. Αν όχι, ο φυσιολογικός τοκετός είναι εφικτός.

Εμβόλια που περιέχουν ζωντανούς εξασθενημένους ιούς, όπως το εμβόλιο MMR (ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά) και της ανεμοβλογιάς, πρέπει να γίνονται πριν την εγκυμοσύνη ή μετά τον τοκετό.

Αποφύγετε τα μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά (π.χ. μαλακά τυριά τύπου brie, roquefort), τα ωμά θαλασσινά (σούσι), τα πατέ και τα αλλαντικά που δεν έχουν ψηθεί ξανά.

Είναι μια ιογενής λοίμωξη (Parvovirus B19) που συχνά κολλάνε οι έγκυες από μικρά παιδιά. Συνήθως είναι ακίνδυνη, αλλά απαιτεί παρακολούθηση καθώς σπάνια μπορεί να επηρεάσει το αίμα του εμβρύου.